De basis: Wat is Beweginsgerichte Zorg?
Function Focused Care (bewegingsgerichte zorg) is een zorgbenadering die zich richt op de mogelijkheden van de patiënt met betrekking tot de functionele en lichamelijke activiteiten en hem helpt om zijn functioneren te verbeteren en te handhaven en de tijd die hij spendeert aan fysieke activiteit te verhogen. Of zoals de oorspronkelijke ontwikkelaars het omschrijven: “…a philosophy of care that focuses on evaluating the older adult’s underlying capability with regard to function and physical activity and helping him or her optimize and maintain functional abilities and increase time spent in physical activity…”
Bewegingsgerichte zorg is een benadering:
Bewegingsgerichte zorg is een benadering:
- Waarbij de patiënt gestimuleerd wordt om een actieve bijdrage te leveren tijdens alle zorg gerelateerde activiteiten waardoor de verpleegkundige zorg verandert van 'Zorgen Voor' naar 'Zorgen Met' en 'Zorgen Dat';
- Die er toe leidt dat de patiënt meer tijd besteed aan lichamelijke activiteiten;
- Die rekening houdt met de mogelijkheden, de energiebalans van de patiënt en wat voor hem belangrijk is in het dagelijks leven;
- Die verpleegkundigen in staat stelt om patiënten te helpen om een zo hoog mogelijk niveau van dagelijks functioneren (ADL functies; mobiliteit) te behouden of te bereiken.
- Waarbij beweegdoelen met de patiënt worden gesteld in plaats van voor de patiënt.
- Die geen nieuwe zorg is (bestaande richtlijnen blijven gewoon bestaan), maar vooral bestaat uit het anders kijken naar de verpleegkundige basiszorg.
- Waarin ondersteuning vanuit het multidisciplinair team en de naasten van de patiënt belangrijk zijn.
Deze benadering is in Amerika ontwikkeld door Resnick en haar collega’s en is bewezen effectief ten aanzien van:
- ADL activiteiten (wassen, eten), mobiliteit, valincidenten en gedrag bij patiënten.
- Werktevredenheid bij verpleegkundigen.
Hieronder zie je een video die uitlegt wat de theorie achter bewegingsgerichte zorg is.
Bewegingsgerichte zorg is veelbelovend voor de zorg aan patiënten die in het ziekenhuis zijn opgenomen. Bewegingsgerichte zorg richt zich namelijk niet alleen op de verpleegkundige zorgverlening en het actiever betrekken van de patiënt hierbij, maar houdt ook rekening met factoren die hierop van invloed kunnen zijn. Om bewegingsgerichte zorg succesvol te kunnen implementeren en toe te passen moet er daarom actie ondernomen worden op de volgende niveaus:
- de patiënt en de verpleegkundige
- niveau van het multidisciplinaire team en de familie/vrienden van de patiënt;
- de omgeving;
- de cultuur en het beleid op de afdeling en organisatie.
De acties in bewegingsgerichte zorg kunnen worden onderscheiden in vier belangrijke componenten waarbij zowel aandacht is voor implementatie- als interventie aspecten:
- Belemmerende en bevorderende factoren van de organisatie in kaart brengen (omgeving, cultuur, beleid);
- Continue educatie van staf én patiënten en naasten;
- Samen met de individuele patiënt doelen stellen m.b.t. dagelijks functioneren op basis van zijn fysieke en cognitieve mogelijkheden;
- Doorlopend begeleiden en motiveren van staf én patiënten en naasten.
In figuur 1 zie je een schematische weergave van de componenten en de gelaagdheid van de interventie.
Hieronder zie je een video waarin uitgelegd wordt hoe het component 'doelen stellen' werkt.
De doelen worden opgeschreven op het beweegbord bij de patiënt. Deze worden minimaal één keer per dag geëvalueerd en bijgewerkt.
De rapportage in het elektronische dossier zorgt voor een duidelijke lijn in wat de patiënt bereikt in zijn functionele status tijdens de ziekenhuisopname.
De doelen worden opgeschreven op het beweegbord bij de patiënt. Deze worden minimaal één keer per dag geëvalueerd en bijgewerkt.
De rapportage in het elektronische dossier zorgt voor een duidelijke lijn in wat de patiënt bereikt in zijn functionele status tijdens de ziekenhuisopname.
Voorbeelden van bewegingsgerichte zorg zijn:
- Naar het toilet lopen in plaats van een po in bed geven.
- De hand van de patiënt ondersteunen zodat hij zichzelf kan scheren.
- Met de patiënt naar onderzoeken lopen in plaats van patiënt in bed of rolstoel erheen te rijden.
- Patiënt vragen om been op te tillen als hij hulp nodig heeft om schoenen aan te doen.
- Stoelhoogte aanpassen, zodat patiënt zelf kan gaan staan en zitten.
- Patiënt heft gewichtjes terwijl hij televisie kijkt.
Voordelen van bewegingsgerichte zorg voor de patiënt zijn:
- Sterkere spieren en botten wat leidt tot een betere balans en lager valrisico.
- Voorkomen van functieverlies tijdens de ziekenhuisopname waardoor de patiënt weer naar zijn eigen woonsituatie kan.
- Behoud /verbeteren van zelfstandig functioneren.
- Minder risico op depressie.
- Verbetering kwaliteit van leven.
Voordelen van bewegingsgerichte zorg voor professionals:
- Als beroepsgroep het verschil kunnen maken voor patiënt in hun herstel door het verlenen van zorg op maat op een hoog niveau.
- Professionele zelfstandigheid.
- Minder tijd spenderen aan onnodige zorg.
- Voorkomen van complicaties zoals valincidenten, infectie, delirium.
- Verlagen van werkbelasting voor de verpleegkundige als de patiënt beter en meer zelf beweegt.
- Het is een aanvulling op de standaardzorg, maar doet een beroep op de creativiteit en flexibiliteit waardoor het werk dat altijd als ‘niet zo boeiend maar nu eenmaal nodig’ wordt gezien, meer professionele uitdaging biedt.
Hieronder zie je een video over het component 'motiveren en mentoren'.
Meer informatie kun je vinden in het hoofdstuk 'componenten van FFC'
Meer informatie kun je vinden in het hoofdstuk 'componenten van FFC'
Bewegingsgerichte zorg is complementair aan bestaande programma’s zoals het Seniorvriendelijk Ziekenhuis en een Beweegziekenhuis.
Het verschil met bestaande (multidisciplinaire) programma’s is dat bij bewegingsgerichte zorg de verpleegkundige nadrukkelijk in the lead is en het verschil kan maken voor patiënten in hun herstel door de wijze waarop de fysieke activiteit in de zorg met betrekking tot wassen en kleden geïntegreerd wordt. De verpleegkundige verleent 24 uur zorg en vanuit deze rol is zij het meest op de hoogte van de (on)mogelijkheden van de individuele patiënt op dat moment.
De basiszorg heeft daarmee niet alleen het doel om de patiënt te observeren en te verzorgen, maar draagt ook effectief bij aan het herstel of behoud van het fysieke functioneren van patiënten.
Het verschil met bestaande (multidisciplinaire) programma’s is dat bij bewegingsgerichte zorg de verpleegkundige nadrukkelijk in the lead is en het verschil kan maken voor patiënten in hun herstel door de wijze waarop de fysieke activiteit in de zorg met betrekking tot wassen en kleden geïntegreerd wordt. De verpleegkundige verleent 24 uur zorg en vanuit deze rol is zij het meest op de hoogte van de (on)mogelijkheden van de individuele patiënt op dat moment.
De basiszorg heeft daarmee niet alleen het doel om de patiënt te observeren en te verzorgen, maar draagt ook effectief bij aan het herstel of behoud van het fysieke functioneren van patiënten.